در معدن طلای آغدره چه می گذرد؟ نویسنده: بهروز میرزایی شیرمرد - چهارشنبه ٢٤ اسفند ۱۳٩٠

معدن آغدره تکاب یکی از بزرگترین و غنی ترین معادن کشور به شمار می رود .

اوایل دهه 80 شمسی بود که خبر آغاز بهره برداری و انتشار فرم های استخدام آن موجی از شادمانی و امیدواری را در میان جوانان بیکار شهرستان تکاب و روستاهای اطراف ایجاد کرد که با شروع عملیات استقرار دستگاهها و آغاز بهره برداری توسط شرکت پویا زرکان عده ی زیادی از جوانان مشغول به کار شدند.

اما در قریب به یک دهه فعالیت ،این شرکت در سال های اخیر درگیر حواشی بسیاری بوده است که عدم پاسخگویی شفاف مسئولانش به برخی از ابهامات و عدم اطلاع رسانی صحیح از نحوه فعالیت شرکت به لحاظ زیست محیطی و رعایت استاندارد های تعریف شده ،موجب ایجاد نگرانی های زیاد در میان افکار عمومی منطقه و علی الخصوص مردم روستا های مجاور این معدن شده است.

این گونه نگرانی ها را می توان ناشی از عوامل بیرونی و درونی شرکت دانست که در ذیل به آن ها می پردازیم:

1_عوامل بیرونی ایجاد نگرانی:در سال های اخیر خبر انتشار ماده سمی سیانور و نفوذ آن به حوزه  آبهای زیر زمینی منطقه نگرانی زیادی را برای مردم ایجاد کرد که هنوزم با توجه به تلاش مسئولان شرکت برای اطمینان بخشی به عدم نفوذ سیانور ،این نگرانی برطرف نشده است.در این خصوص حتی شایعه ای هم در شهر پیچیده است که شورای شهر تبریز به دلیل امکان رسیدن این آب های آلوده به سد های این شهر از شرکت پوریا زرکان در خواست غرامت کرده است.همچنین اخباری مربوط به انتشار گاز سمی جیوه و سایر گازهای شیمیایی از این کارخانه و امکان تاثیر آن برمحصولات کشاورزی  روستاهای مجاور،برخی از کشاورزان این روستا ها مدعی هستند که در مناطق دیگر به بهانه آلوده بودن به مواد شیمیایی سرطان زا ،مردم از خرید محصولات کشاورزی آن ها امتناع می کنند که اگر این اداعا ها صحت داشته باشد می تواند ضربه جبران ناپذیری به کشاورزی منطقه وارد آورده و تاثیر سوئی بر معیشت مردمی بگذارد که از راه کشاورزی امرار معاش می کنند.

2_عوامل درونی ایجاد نگرانی :این نوع اخبار نگران کننده را سال هاست از زبان کسانی می شنویم که در این معدن شاغل بوده و یا هستند و بیشتر این نگرانی ها جنبه فنی دارد که عدم رعایت برخی از مسائل فنی و استاندارد، علاوه بر صدمه زدن به محیط زیست سلامتی کارگران شاغل در این معدن را نیز نشانه رفته است که به چند نمونه از آن اشاره می کنیم. در این شرکت برای استحصال طلا از ماده سمی سیانور استفاده می شود که با ترکیب آن با خاک موجب آزاد سازی طلا و مقدار زیادی جیوه از آن می شود که پس از عملیات جدا سازی سیانور و جیوه باقی مانده به صورت پساب به محلی به نام سد باطله منتقل می شود و در حالی که به گفته کارشناسان کف و دیواره این سد باید از بتون و به صورت سر پوشیده ساخته شود و مواد جمع آوری شده در آن به مکان های دور دست مثل کویر ها برای دفن منتقل شود متاسفانه کف سد باطله این کارخانه خاکی بوده و در فضای باز ایجاد شده است که ضمن امکان نفوذ مواد سمی به آب های زیر زمینی ،باعث مرگ گونه های مختلفی از پرندگان ،حشرات و سایر جانداران نیز می شود.

یکی دیگر از نگرانی های پرسنل این شرکت پخش ماده سمی جیوه در محیط کارخانه و محیط های اطراف آن می باشدو به نظر می رسد که شرکت برنامه ای  برای تعیین تکلیف جیوه ناشی از فرآیند استخراج طلا نداشته و آن ها را در سد باطله غیر استاندارد خود رها می کند که این مسئله می تواند برای سلامتی کارکنان این شرکت بسیار خطر ناک باشد .

تصویر جیوه منتشر شده در محیط کارخانه

تصویر جیوه منتشر شده در محیط کارخانه

کارکنانی که بسیاری از آن ها مدعی اند که در این شرکت مسائل شغلی و چگونگی مواظبت از خود در برابر این آلودگی ها و میزان واقعی آلودگی منطقه آموزشی به آن ها داده نمی شود و شرکت فقط به پخش جزوه هایی در مورد چگونگی ساخت سیانور و ترکیبات آن اکتفا کرده است.

این قبیل ادعا ها از طرف افراد نزدیک به شرکت پویا زرکان و برخی از کارکنان آن و عدم اطلاع رسانی شرکت در این مورد موجب بروز نگرانی در افکار عمومی منطقه علی الخصوص کارگران و خانواده هایشان و همچنین مردم روستا های اطراف معدن شده است که امیدواریم مدیران این شرکت و همچنین سایر نهاد های نظارتی و بهداشتی دست اندر کار به ابهامات قید شده در بالا در کنار ابهامات و ادعاهایی از قبیل عدم استاندارد بودن کارخانه سیانور سازی ،عدم وجود فیلتر جیوه بر روی مخزن کوره کربن ،مفقود شدن پرونده های پزشکی کارکنان برخی قسمت های خاص،پاسخ لازم را داده ،ضمن شفاف سازی مسائل مردم را از نگرانی و حساسیت های ایجاد شده برهانند.