ويسنده : امير خالق نژاد

طي چندسال گذشته فعاليت معدن کاران و شرکت هاي معدني در شهرستان تکاب در جنوب استان آذربايجان غربي به بالاترين ميزان خود رسيده است.  بهره برداران معادن سنگ هاي ساختماني و تزئيني، شن وماسه وخاک بدون توجه به شرايط طبيعي واکو سيستم منطقه به فعاليت گسترده خود و بهره برداري بيش از حد و بي رويه از معادن ادامه مي دهند وهمين عامل موجب تخريب گسترده منابع طبيعي و طبيعت بکر تکاب شده است و در بسياري از مناطق که از اهميت فوق العاده طبيعي وزيست محيطي برخوردار بوده وحتي قابليت گردشگري دارند لطمات جبران نا پذيري برجاي گذاشته است.  يکي از فعالان محيط زيست ودوستداران طبيعت با اشاره به افزايش سطح تخريب گسترده منابع طبيعي تکاب توسط بهره برداران معادن گفت:  مسموم شدن آب هاي سطحي و زيرزميني، از بين رفتن اکوسيستم طبيعي منطقه، تخريب مراتع و مزارع و نهايتا تهديد جدي چشمه سار ها و آب هاي زيرزميني، از بين رفتن شرايط زيست محيطي براي ساکنين منطقه، به خطر افتادن زندگي جانوري و گياهي مخصوصا گياهان دارويي و صد ها موردي که بر کشاورزي و دامپروري منطقه اثرات سو» گذاشته از پيامد هاي فعاليت  بي حد اين معادن بوده است.  مهدي آقاخاني افزود: مجموعه هاي تاريخي و چشم انداز هاي زيباي تکاب   بخش قابل توجهي از پتانسيل هاي عظيمي است که مي توانست نقش حياتي در توسعه تکاب ايفا نمايد اما اکنون  به فراموشي سپرده شده  و امروز تکاب را فقط با مظاهر ويراني وآلودگي چون معادن طلا و سنگ  مي شناسند.  وي با اشاره به اينکه  اين معادن در بهبود وضع معيشتي مردم کوچکترين نقشي ايفا نکرده اند تاکيد کرد:  فعاليت شر کت هاي معدني با وجود تخريب مزارع و مراتع و امکانات زيست محيطي منطقه به بهانه استخراج معادن، شايد بتواند براي مدت کوتاهي در  امر اشتغالزايي موثر واقع شود، ولي در درازمدت  پتانسيل هاي دامداري، کشاورزي و گردشگري  ومنابع غني و مثمر ثمر طبيعي تکاب را به ويرانه تبديل خواهند کرد. وي ادامه داد: شهرستان تکاب با داشتن آب و هواي کوهستاني و صد ها چشمه آب قابل شرب و مراتع متراکم و فراوان مي تواند علاوه بر ايجاد اشتغال و شکوفايي منطقه، در توسعه صادرات دامي و کشاورزي نقش ارزنده اي ايفا کند. در همين رابطه رييس اداره منابع طبيعي تکاب گفت:بهره برداري غيراصولي از معادن عامل اصلي تخريب گسترده منابع طبيعي به شمار مي رود ودر صورتي که بهره برداران مقررات واصول اصلي بهره برداري را رعايت کنند سطح تخريب منابع طبيعي وملي بسيار کاهش مي يابد. علي زماني با اشاره به بي توجهي معدن کاران به هشدارهاي نهاد هاي ذيربط در زمينه جلوگيري از بهره برداري بيش از حد از معادن سنگ تصريح کرد: معدن کاران بايد در محدوده سينه کاري که داراي مجوز بهره برداري است فعاليت کنند. وي با بيان اينکه با شرکت هاي معدني که خارج از محدوده سينه کار اعلام شده از معادن بهره برداري کنند شديدا برخورد خواهد شد تاکيد کرد: اين شرکت ها بايد براي افزايش سطح بهره برداري از معادن ودر يافت مجوز سينه کار جديد به ادارات منابع طبيعي وصنايع ومعادن مراجعه کنند ودر غيراين صورت به دليل بهره برداري بيش از اندازه وتخريب منابع طبيعي  فعاليت آنان غير قانوني خواهد بود. وي اظهار داشت: تکاب يکي از شهرستان هاي مهم استان آذربايجان غربي از نظر استعدادهاي معدني است و نحوه بهره برداري از آنها نيازمند توجه جدي  به سلامت منابع طبيعي وحفظ ذخاير معدني، گياهي وجنگلي است. وي با اشاره به اينکه  در حال حاضر در 55 نقطه از توابع تکاب فعاليت گسترده معدني صورت مي گيرد افزود: امسال بيش از سيصد مورد درخواست بهره برداري از معادن به اداره منابع طبيعي تکاب ارسال شده است.  يک شهروند تکابي نيز مي گويد:  فعاليت بي رويه براي بهره برداري از معادن چهره اين منطقه تاريخي و توريستي را به معادن سنگ هاي تزييني روباز مبدل کرده که علاوه بر تخريب محيط زيست و اکوسيستم طبيعي منطقه و چشم انداز هاي طبيعي، حيات ساکنين را با چالش خطرناک مواجه ساخته است. احمد سيدپور مي افزايد: انفجار هاي مهيب، غرش بولدزر و لودر و چکش هاي ضربه زن، سلب آسايش و امنيت روحي و رواني، با آلودگي صوتي و گردوخاک متصاعده از تخريب و ايجاد آلودگي هاي حاد تنفسي، ناشي از فعاليت معادن  زندگي اهالي روستاهايي با بيش از 3هزار نفر سکنه را با خطر جدي مواجه ساخته است. وي تصريح کرد: مواد حاصل از برش سنگ هاي معدني حاوي مقدار زيادي نمک و آهک است که با بارش  برف باران وارد چرخه آب مي شود که نتيجه آن بالارفتن آهک و نمک و ديگر مواد معدني مضر در آب و در طولاني مدت موجب شور شدن و غير قابل شرب شدن آب چشمه سار ها خواهد شد.  گفتني است روزانه بيش از 50 دستگاه  کاميون بيش از 3هزار تن سنگ از معادن تکاب  را به مقصد شهر هاي صنعتي بار گيري مي کنند. يکي از روستاييان تکابي نيز با ابراز تاسف از بي توجهي معدن کاران به طبيعت تکاب گفت: شهرستان تکاب با داشتن چهارمين اثر تاريخي ثبت شده در فهرست يونسکو(تخت سليمان)، غار کرفتو، چملي گل، منطقه معروف به چهارباغ در يلقون آغاج، زندان برنجه، دژساري قورخان و... يکي از مناطق توريستي کشور است و از نظر داشتن چشم انداز هاي طبيعي فراوان، يکي از مناطق مستعد جهت سرمايه گذاري هاي گردشگري به شمار مي رود. عبدالله عباسي افزود: وجود صد ها چشمه آب شيرين قابل شرب، مراتع متراکم از ويژگي هايي  است که مي تواند در جهت تامين نياز هاي دامي و کشاورزي کشور و توسعه دامپروري و کشاورزي مکانيزه در جهت اشتغال نقش حياتي براي شهرستان تکاب  ايفا کند.  وي تاکيد کرد: اين منطقه از چنان طبيعت بکر و متعدد براي رويش انواع بسيار کمياب گل و گياه است که نتيجه آن توسعه زنبورداري و ايجاد اشتغال براي غالب جوانان شده به نحوي که سالانه بيش از 150تن عسل در اين منطقه توليد مي شود و در صورت فراهم بودن شرايط مساعد به بيش از 300 تن در سال مي تواند افزايش يابد. منطقه تاريخي طويله داغي محصور به روستا هاي بخش تخت سليمان،  روستا هاي احمدآباد،قره بلاغ، بابانظر و فاقلو و  بقعه ايوب انصار در دورباش، قله هاي ازناو، قره خان و سنگر عابد خان واقع در روستاي يولقون آغاج که زيست گاه خرس قهوه اي، گرگ ها و مار  هاي زنده زاي زرد، که نسل آن ها در حال انقراض مي باشد  ونيز  منطقه موسوم به قيرخ بولاغ که آب  روستاي يلقون آغاج از آنجا تامين مي شود از مهمترين مناطق تخريب شده تکاب توسط شرکت هاي معدني است.   منطقه زيارتي  سارباباي مقدس در روستاي اغولبيک و تمامي قلل رشته کوه  هاي روستاي چهارطاق، چيچکلو، ساري جالو، بدرلو، همپا (باخاچاق) و قوشخانه( داشلي گوزه) که زيستگاه گونه هاي نادر جانوري از قبيل انواع کبک، قوچ وحشي و گربه وحشي و خرس  در معرض تخريب جدي قرار دارند. بخش هاي اعظمي از قلل مختلف روستاي قينرجه بالاخص منطقه جهاني و تاريخي بلقيس تا روستاي اميرآباد، قراول خانه، بابانظر، تخت سليمان که علاوه بر تاريخي بودن در فصول مختلف سال هزاران کوهنورد و توريست به اين منطقه مسافرت مي کنند نيز دچار لطمات جبران ناپذيري از ناحيه معدن کاران شده است.  ميتوان با عدم صدور مجوز بهره برداري و استخراج معادن و نظارت بر ده ها معدني که در حال حاضر بدون هيچ گونه محدوديتي در حال نابودي منطقه اند و مشخص کردن کامل محدوده مورد استفاده  آنان گام هاي موثرتري براي حفظ منابع طبيعي تکاب برداشت.