تکاب، از جمله شهرهای استان آذربایجان غربی بوده که از سمت شمال به شهرستان چاراویماق در استان آذربایجان شرقی، از سمت جنوب به شهرستان‌های سقز و بیجار در استان کردستان، از سمت شرق به شهرستان ماه‌نشان در استان زنجان و از سمت غرب به شهرستان شاهین‌دژ و شهرستان بوکان در استان آذربایجان غربی محدود شده‌است.




می گویند اینجا را سلیمان نبی (ع) ساخته است؛ آن قدر این بنا عجیب هست که چنین افسانه ای برایش درست کنند. مجموعه ساسانی تخت سلیمان از 1600 سال پیش میزبان سازه های مهم مذهبی در میان حصارهای خود بوده است. تخت سلیمان که در فهرست آثار جهانی یونسکو به ثبت رسیده، یکی از مهم ترین بناهای باستانی ایران است؛ بنایی در کنار دریاچه ای که عمقش بیش از 120 متر است و در گذشته مقدس بوده است.

مجموعه آثار باستانی تخت سلیمان در 42 کیلومتری شمال شرقی شهرستان تکاب در استان آذربایجان غربی قرار دارد. آثار باستانی این مجموعه و دریاچه جوشان آن، روی صفحه‌ای سنگی و طبیعی قرار گرفته که از رسوبات آب دریاچه به وجود آمده است. قدمت این منطقه از لحاظ سکونتگاه انسانی به 3 هزار سال پیش باز‌می‌گردد و یکی از مهمترین آثار تاریخی کشور است که به عنوان چهارمین اثر ایران در میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.
 
دریاچه‌ای پر از گنج زیر پای «تخت سلیمان»
 
 این مجموعه چه به لحاظ وجود آثار باستان شناختی و چه به لحاظ ارتباط با مدارک مکتوب تاریخی و اسطورها‌ در شمال و غرب ایران کاملا منحصر به فرد است. هم اینک در این مجموعه آثاری از اوایل دوره ساسانی تا دوره ایلخانان مغول شناسایی شده، لیکن از آنجایی که تاریخ نظری این مجموعه به دوره هخامنشی و اشکانی می رسد، بی تردید در صورت ادامه حفاری، آثار مهمی از دوره های پیش از ساسانی در این محل کشف خواهد شد.
 
دریاچه‌ای پر از گنج زیر پای «تخت سلیمان»
 
این شهر باستانی در ادوار مختلف محل سکونت اقوامی مانند، مادها، هخامنشیان، اشکانیان، ساسانیان و مغولان بوده و در هر یک از دورانهای فوق، این محل در اوج قدرت و تمدن زمان مربوط به خود بوده‌ است. اکنون نشانی از این شهر در آذربایجان دیده نمی‌شود، بر باد شده یک سر، با خاک شده یکسان.
 
دریاچه‌ای پر از گنج زیر پای «تخت سلیمان»
 
تخت سلیمان محوطه‌ای باستانی است شامل چند کاخ ساسانی و آتشکده آذرگشنسب. در نزدیکی ‌آن دو مجموعه باستانی دیگر به نام‌های زندان سلیمان و تخت بلقیس قرار دارد. در اطراف زندان سلیمان آثاری از دوره مادها و سکاها به دست آمده و بر اساس این کشفیات تاریخ منطقه را به هزار سال پیش از میلاد نسبت می دهند. برخی تاریخ نویسان این مکان را محل تولد زرتشت دانسته اند.
 
دریاچه‌ای پر از گنج زیر پای «تخت سلیمان»
 
کاخ ساسانی در زمین مرتفعی واقع است که ‌پیرامون آن دریاچه عمیق بیضی شکلی قرار دارد. شمال دریاچه آتشکده آذر گشنسب بر پا ‌و آتش آن تا قرن چهارم هجری روشن بوده است و از آن به عنوان یکی از سه آتشکده مهم ساسانی یاد می شود. 
 
دریاچه‌ای پر از گنج زیر پای «تخت سلیمان»
 
بهرام گور و خسرو پرویز پس از پیروزی بر دشمنان غنائم جنگی را به این آتشکده هدیه می کردند. این آتشکده آنقدر اهمیت داشت که شاهان ساسانی پس از تاج گذاری برای زیارت، پیاده از تیسفون به آنجا می رفتند. رستم فرخزاد فرمانده لشکر ساسانی، پس از آنکه فرو‌پاشی سلسله ساسانی را حتمی دانست در نامه‌ای به یزگرد سوم از او خواست با تمامی ثروت خود به تخت سلیمان رود
مسعودی می‌نویسد: و در آنجا تا کنون‌ آثاری شگفت از بنا و تصویر‌، با رنگ‌های جالب از صورت افلاک و نجوم وجهان از خشکی و دریا و آبادی و معدن و ویرانه و گیاه و عجایب دیگر بجاست.
 
دریاچه‌ای پر از گنج زیر پای «تخت سلیمان»
 
ابودلف در سال 341 هجری از روشن بودن آتش آتشکده زرتشتیان در این منطقه می نویسد و در شگفت است ‌این آتش که کانون آن از 700 سال پیش فروزان است چرا خاکستر ندارد. او می نویسد بر بالای گنبد این آتشکده هلالی از نقره نصب شده که طلسم آن به شمار می‌رود و قابل تخریب نیست.یاقوت حموی و قزوینی نیز چنین عباراتی را نقل کرده اند.اشپیگل می نویسد: پس از آنکه هراکلیوس به معبد شیز رسید تصویری از خسرو پرویز را دید که نمایشی بود از آسمان با خورشید، ماه، ستارگان و ایزدان و به کمک دستگاههای مکانیکی آسمان میتوانست بغرد و ببارد. قزوینی می‌گوید‌: آ تش دیگر آتشکده ها را از آتشکده شیز می‌بردند.
 
دریاچه‌ای پر از گنج زیر پای «تخت سلیمان»
 
همچنین بقایای یک معبد آناهیتا نیز در خرابه های ساسانی تخت سلیمان دیده می‌شود. البته شهرت مذهبی این محل مربوط به آتشکده آن است.
 
در سه کیلومتری شمال غربی تخت سلیمان، تپه ای قرار دارد که در قله ‌آن حفره ای بزرگ به عمق حدود 100 متر دیده می شود و آنرا زندان سلیمان نامیده اند. در فاصله 7.5 کیلومتری شمال شرقی تخت سلیمان کوهی به نام تخت بلقیس قرار دارد که در آن آثار بنا‌های ساسانی دیده می شود.
 
دریاچه‌ای پر از گنج زیر پای «تخت سلیمان»
 
آنچه بیش از همه در این منطقه باستانی برای گردشگران جذاب و شگفت انگیز است، وجود دریاچه‌ای مرموز، مملو از گنجینه‌های ایران باستان و سایر نقاط دنیاست. 
 
دریاچه‌ای پر از گنج زیر پای «تخت سلیمان»
 
 این دریاچه هرچند بسیار زیبا و آرام است، ‌با بیرحمی تمام، هر جنبنده‌ای را به خود می‌بلعد، تا جایی‌ که در بازدید از این مکان متوجه تابلو‌های متعددی می‌شوید که علایم هشدار دهنده "شنا ممنوع" را در ‌این دریاچه نشان می‌دهند، زیرا شنا در این دریاچه حتما منجر به مرگ خواهد شد. 
 
دریاچه‌ای پر از گنج زیر پای «تخت سلیمان»
 
گفته می‌شود در چند سال اخیر که عده‌ای این تابلو‌ها را نادیده گرفته و وارد دریاچه شده‌اند، نه تنها زنده برنگشتند، بلکه جسدشان هم پیدا نشد. برخی‌ها معتقدند حضرت سلیمان در این نقطه عصای خود را بر زمین کوبیده، چشمه‌ای جوشیده و دریاچه‌ای را پدید آورده است. برخی نیز بر این باورند که در کف دریاچه‌ گلی وجود دارد که حاصل از خاکستر آتشفشان کوهی در این نزدیکی بوده و به دلیل ترکیبی که دارد، هر جنبنده‌ای را از روی سطح آب می‌بلعد و با خود به قعر دریاچه فرو می‌برد. 
 
بر همین اساس از دوران باستان این محوطه به دلیل داشتن شرایط خاصی مورد توجه پادشاهان ایران و جهان بوده است. 
 
دریاچه‌ای پر از گنج زیر پای «تخت سلیمان»
 
کوروش پس از غلبه بر پادشاه لیدیه، شاه شکست خورده را با خود به ایران آورد و در مکانی نزدیک همدان اقامت داد اما تمام خزانه و اشیای قیمتی او را به عنوان نذر در آب این دریاچه انداخت. همچنین در دوره‌های متمادی که جنگ‌های بین ایرانیان و رومیان در می‌گرفت، ساکنان این مناطق اموال نفیس خود را به عنوان نذر به این دریاچه می‌ریختند. به طوری‌ که گفته می‌شود وقتی در سال 36 قبل از میلاد مسیح، این مکان توسط سردار "رومی" به محاصره درآمد، نگهبانان آتشکده و معبد ناهید، اشیای قیمتی و گنجینه اموال خود را به داخل این دریاچه ریخته‌اند. 
 
بنابراین با توجه به اینکه در هیچ دوره‌ای از تاریخ امکان دسترسی به عمق این دریاچه وجود نداشته، می‌توان امیدوار بود که مقدار زیادی از نذورات و گنجینه‌های ایران باستان و سایر ملل، همچنان در کف این دریاچه مرموز باقی مانده باشند. 
 
دریاچه‌ای پر از گنج زیر پای «تخت سلیمان»
 
برای دیدن این اثر تاریخی می توان از دو مسیر مختلف استفاده کرد. مسیر زنجان و مسیر تکاب. در صورتی که تنها قصد دیدن این اثر را دارید بهتر است از مسیر تکاب استفاده کنید. جاده های مناسب و هموارتر آن کمک زیادی به آسایش شما می کند. مخصوصا اگر ماشین شخصی نداشته باشید، مسیر تکاب قطعا برای شما ارزانتر خواهد بود. تا تکاب می توان با اتوبوس طی طریق کرد و بعد از آن مسیر کوتاه 42 کیلومتری باقی مانده را می توان با کرایه اتومبیل طی کرد. علاوه بر این، مسیر زنجان-دَندی-تخت سلیمان، مسیری کوهستانی و پر فراز و نشیب (البته آسفالت) است و ممکن است کمی خسته کننده باشد. تخت سلیمان در منطقه ای کوهستانی و به طبع، سردسیر قرار گرفته و با شروع فصل پاییز سرمای زیادی بر این منطقه حاکم می شود و ممکن است لذت دیدن عجایب منطقه را کمتر کند