SIANBRP  تكاب

(( با هدف 1- توجه به کارهای اصلی و اولویت دار و مقدم دانستن امور اصلی به جای امور جزئی

2- با رعایت اصل برابری، بدست آوردن چارچوبی با این مضمون که مشخص شود در چه زمینه ها و سطوحی برای حل مشکلات روستاییان باید برنامه ریزی کرد و نوعی بازسازی در نحوه تخصیص و استفاده از منابع صورت گیرد

3- با افزایش ایفای نقش حمایتی و تسهیل گری نمایندگی، تمهیداتی برای ارائه خدمات بهینه به روستاییان و بهترکارکردن دستگاههای اجرایی شهرستان تکاب در این زمینه فراهم شود و با همکاریهای چندجانبه و تعاون محوری هزینه­های کمتری به مردم روستاها تحمیل گردد))، آسیب شناسی و بازشناسی مشکلات روستاهای تکاب و نیازهای اساسی آنان در جهت رسیدن به چشم اندازی روشن از منافع عمومی در بخش روستایی،ضروری تشخیص داده شد و بر این اساس مطالعه میدانی شناسایی وضع موجود روستاهای تکاب در ابعاد مختلف اجتماعی ،اقتصادی و فرهنگی، با ابلاغ دکتر همایون هاشمی، در حد وسع و توان پژوهشگر در سال 96  با مشارکت شهروندان روستایی،اعضای شورای اسلامی و دهیاران و معتمدین محلی،آغاز گردید.

و در این راستا، 1- تا حدودی، مشارکت فعال روستاییان در تدوین خط مشی هایی که قرار است توسط مجلس ،تصویب و توسط دولت اجرایی شوند

2- مشارکت فعال روستاییان در شناسایی و ارائه نقاط ضعف و نیازهای اساسی آنان و معرفی پتانسیلهای عمومی رشد در بخش روستایی

3-  شکل گیری بستری برای پاسخگویی عملکردی و مردم سالار که قبلا عنوان شد،

4- مشارکت جویی شهروندان روستاهای تکاب به معنای اندیشیدن،بحث و جدال بر سر حل مشکلات عمومی روستایی در فرآیندی مشاوره ای که در پایان، با اتکاء بر عوامل منطقی نوعی تصمیمات منطقی اتخاذ شود

5- و در نهایت پس از تحقق نیازهای اساسی بخش روستایی، جلب اعتماد عمومی و تقویت سرمایه اجتماعی که نوعی رضایتمندی را در پی داشته  و اعتماد عمومی را شکل دهد، مَد نظر پژوهشگر بوده و در این پیوند مستقیم، انتظار از مشارکت کنندگان روستاها این بوده که در بیان اندیشه ها و مواضع خود به بیان مشکلات عمومی با دیده ی باز ،پرداخته و به نوعی غنی سازی دیدگاه عمومی نسبت به مسائل،تنگناها، امکانات، محدودیتها و منابع در اختیار و استعدادهای بالقوه و بالفعل بخش روستایی، منجرشود و با بهره گیری از آن، راههایی برای دستیابی به نوعی دستور کار به منظور تصمیم گیری در باب موضوعات عمومی بخش روستایی در تکاب،پیشنهاد شود  و حمایت از راه حلهای حل مسائل و مشکلات از سوی مسئولان بخش اجرایی شهرستان و نماینده منتخب به عنوان پاسدار اعتماد مردم ، در فرآیندی مشارکت جویانه صورت گیرد.

هرچندکه ،در حوزه مسائل روستایی در تکاب، دکتر همایون هاشمی وارث کم توجهی ها و بعضا ناکارامدی یا خرابیهای نمایندگان قبلی بوده ولی حمایت ایشان از این پژوهش نشان داد که با نگاهی علمی،پژوهش محور به مسائل و رویکردی تعاملی میان عدالت و کارایی در ارتقاء وضعیت قشرهای متوسط و ضعیف جامعه روستایی که اتفاقا نص صریح رهبران نظام سیاسی کشور نیز هست، اهتمام ورزیده و اینکه در دین مبین اسلام قبول مسئولیت و مدیریت، جبّه خدمت است نه خلعت قدرت، بر این اساس، پاسخگویی و رضایت مردم  و در نهایت رضایت خداوند را مد نظر داشته است و پس از نشستن بر کرسی وکالت مردم در مجلس، ضمن دادن فرصتهای بیشتر به متصدیان امور در دستگاههای اجرایی شهرستان تکاب ، صد البته نه بر اساس نظام غنایم جنگی عمل نموده بلکه رویکرد مذکور در بالا را به عنوان شیوه ای در عمل خود در مواجهه با این مهم اتخاذ نموده است. در ادامه مختصری از مطالعه معرفی شده و نتایج بدست آمده به صورت کلّی عنوان می­گردد قبل از آن لازم به ذکر است گزارش کامل و نهایی این بررسی پس از تحلیل داده های بدست آمده با استفاده از آمار توصیفی، در مجلد های متفاوتی جهت تصمیم­سازی ،تصمیم­گیری ، اقدام و پیگیری برای رفع مشکلات روستاهای تکاب تقدیم حضورشان گردیده و برای اکثر حوزه ها  و مشکلات شناسایی شده، مطالبات و مکاتبات لازم به وزارتخانه ها و دستگاههای اجرایی در سطوح ملّی و استانی صورت گرفته است:

    شهرستان تکاب دارای دو بخش تخت سلیمان و بخش مرکزی می­باشد هر بخش، خود دارای 3 دهستان بوده که بخش تخت سلیمان شامل دهستانهای احمدآباد، چمن، ساروق و بخش مرکزی شامل دهستانهای افشار،کرفتو و انصار می باشد.در این بررسی 23 روستا از دهستان احمد آباد، 11 روستا از دهستان چمن و 12 روستا از دهستان ساروق و تعداد 10 روستا از دهستان افشار و 14 روستای دهستان انصار و نیز 17 روستا از 18 روستای دهستان کرفتو مورد مطالعه قرارگرفتند و نیز روستاهای علی­آباد و نخوددره در دهستان کرفتو در بخش مرکزی به علت همجواری، یک روستا درنظرگرفته شده اند. به عبارت دیگر 87 پرسشنامه با مراجعه حضوری به تک تک روستاها، تکمیل گردیدند که با احتساب یک روستای اضافی از روستاهای علی آباد و نخوددره در واقع وضع موجود 88 روستا بررسی شده است. روستاهای مطالعه نشده غالبا به علت تخریب روستا، خالی از سکنه بودن و یا نداشتن تعداد خانوار بالا بوده و در این تحقیق مورد بررسی قرار نگرفتند که جمعا 13 روستا می باشند.پرسشنامه روستاهای ساری قورخان،تندرلو و قزل قشلاق نیز به صورت تلفنی تکمیل­گردیده است. طبق­آخرین اطلاعات­دریافتی از سرشماری سال1395تعدادجمعیت روستاهای شهرستان­تکاب برابر با 33451  نفرمی باشد. از جنبه ویژگیهای جمعیت شناختی روستاهای شهرستان تکاب، میانگین جمعیت روستاها451 نفر می­باشد. توزیع جمعیت در روستاها از توزیع نرمال برخوردار نیست به طوری که بعضی از روستاها دارای جمعیت بالای دو هزار نفر و در بعضی روستاها جمعیت زیر 100 نفر هم به چشم می خورد. بیشترین فراوانی  مربوط به روستای احمد آباد سفلی با جمعیتی بالغ بر 2700 نفر است وکمترین جمعیت مربوط به روستای قره بابا با تعداد 23 نفر می باشد. روستاهای حسن آباد، احمدآباد سفلی، قزقاپان، گوی آغاج، چوپلو، اغولبیک، دورباش و نبی­کندی دارای جمعیت بیش از 1000 نفر می باشند. نرخ رشد جمعیت منفی 1 در مقایسه با نرخ رشد و میانگین استانی آن به میزان مثبت 4/1 قابل تامل است. بر اساس نتایج سرشماری مرکز آمار ایران در سال 95 ، جمعیت روستایی در کشور کاهش یافته و این مهم در شهرستان تکاب نیز صادق است.

اطلاعات بدست آمده از وضعیت اشتغال مردم در روستاهای شهرستان تکاب نشان می دهد، بالای 90 درصد روستاهای تکاب مشغول به فعالیت­های کشاورزی،دامداری، باغداری و حدود 2 درصد آنان دارای مشاغل کارگری در معادن و مشاغل آزاد هستند. تعداد کل شاغلین دانشگاهی بومی که در همان روستا اشتغال دولتی دارند 330 نفر می باشد که نسبت به جمعیت روستایی آمار قابل توجهی نمی باشد. در کل روستاهای تکاب، تعداد زنان دانشگاهی بیکار برابر با221 نفر، تعداد مردان دانشگاهی بیکار برابر 820 نفر، و تعداد مردان غیر دانشگاهی بیکار برابر با 4363 نفر می باشد البته در بررسی حاضر، زنان خانه دار و غیردانشگاهی جزو این آمار محسوب نشده است. به طور کلی سهم اشتغال تکاب در بخش کشاورزی و دامداری نسبت به میانگین استانی در درجه بالایی بوده و به میزان40 درصد بوده و در بخش خدمات 27 درصد بوده که نسبت به میانگین سهم استانی تقریبا 50 درصد می باشد و در بخش فعالیتهای نامشخص 7/7  درصد بوده و نرخ بیکاری به میزان 2/11 درصد تقریبا با میانگین استانی در این شاخص برابری می نماید. "در ماده 27 قانون برنامه ششم توسعه، انتخاب 5000 روستا به عنوان روستاهای هدف برای توسعه اشتغال ، رفع بیکاری و برنامه های اقتصادی مطرح شده است. سهم روستاهای هر استان باید مشخص شود اینکه در این مقوله از این تعداد سهم استان آذربایجان غربی و به طور اخص این حوزه انتخابیه و شهرستان تکاب، چند روستا می باشد، نیاز به پیگیری و همت و تلاش مسئولان و نمایندگان محترم دارد. و نیز اینکه "سهم تکاب از احداث نواحی صنعتی روستایی و به تبع آن فرصتهای اشتغالزایی مربوطه که در برنامه ششم پیش بینی شده است به چه میزان خواهد بود؟ نکته قابل ذکر دیگری است". و نیز با توجه به افزایش ده درصدی سهم روستاها از مالیات بر ارزش افزوده(ماده 27) از 20 درصد به 30 درصد، سهم روستاهای تکاب از این مهم به چه میزان خواهد بود قابل پیگیری و تامل می­باشد".

در موضوع مهاجرت،در کل روستاهای شهرستان تکاب تعداد مهاجران ظرف 5 سال گذشته برابر با 2540 خانوار می باشد که به منظور ادامه حیات و به دلایل فراوان از جمله فقر، بیکاری، نبود امکانات آموزشی و بهداشتی مناسب،کمبود مراتع، عدم حمایتهای کافی دولتی از کشاورزان و دامداران و برخی تبعیضات ناروا که هریک در جای خود قابل بحث  بوده ، به شهرهای همجوار و یا تهران مهاجرت کرده اند. بیشترین مهاجرت مربوط به روستاهای تمای(300 خانوار) و قره بلاغ(255 نفر) می باشد و کمترین مهاجرت ها مربوط به روستاهای احمدآباد،آق طاق و آقدره علیا می باشد. ظرف سالهای گذشته، روستاهای احمد آباد و زره شوران مهاجرت معکوس نیز داشته اند علیرغم رشد مثبت اقتصادی در روستاهای کشور ، وضعیت روستاها بحرانی بوده و آمارها همچنان، افزایش تخلیه روستاها و رشد حاشیه نشینی در شهرها را نشان می دهند.

داده های بدست آمده نشان می دهند که تعداد 25 واحد تولیدی در روستاهای شهرستان تکاب وجود داردکه 2 واحد مربوط به انگورد، 2 واحد مربوط به نصرت آباد، 3 واحد مربوط به چوپلو، 3 واحد مربوط به چهار قلعه و5 واحد مربوط به احمدآباد سفلی می باشدکه عمدتا زیر 10 نفر کارکن دارند. همچنین 21.6 درصد روستاها بدون فعالیت تولید خانگی می باشندکه از مابقی روستاها میزان 73.6 درصد مشغول به فرش بافی و 4.6 درصد مشغول به  فعالیت همزمان تولید لبنیات و فرش می باشند.کل تعداد واحدهای تولید خانگی 1664 واحد می باشد که بیشترین آنها مربوط به روستاهای چوپلو(200) واحمدآباد(250) واحد می باشد. بیش از 93 درصد فعالیتهای خانگی مربوط به تولید فرش می باشد. کل تعداد مشاغل کوچک در روستاها 17 مورد بوده که بیشترین آن مربوط به روستای احمدآباد به میزان 4 واحد می باشد.

به لحاظ زمینهای زیر کشت و تولیدات زراعی و دامی روستاهای شهرستان تکاب با احتساب اراضی اطراف شهر دارای 64000 هکتار اراضی قابل کشت بوده و 92 درصد آن به صورت دیم بهره برداری می گردد عمده محصولات تولیدی گندم حبوبات علوفه ای و محصولات باغی شلیل و سیب می باشد. 300 هزار واحد دامی و 49000 کلنی زنبور عسل 7 واحد مرغداری با 155هزار قطعه طیور از دیگر پتانسیل های این شهرستان می باشد. شهرستان تکاب با 155000 هکتار وسعت مراتع دارای پوشش گیاهی متنوع یکی از ذخایر ژنتیکی گیاهان می باشد و به همین جهت از نقاط مستعد دامپروری است. و از نظر تولید شیر و محصولات لبنی مثل پنیر هم در کمیت وهم در کیفیت در استان و منطقه و کشور مطرح می باشد. لازم به ذکر است که آب و هوای مناسب و اختلاف دما در فصل رشد میوه ،محصول سیب با کیفیت و خاصیت انبارداری و بازار پسند می باشد. و همچنین تنوع گیاهی و منابع غنی گیاهان دارویی و شهدزای این منطقه باعث تولید مرغوبترین عسل کشور است.بررسی نوع مشکلات دامپروری روستاهای تکاب نشان می دهد که، 8 درصد  روستاها فاقد صنعت دامپروری و مابقی شاغلان این صنعت دارای مشکلات کم آبی ، کمبود مراتع و علوفه می باشند. مدیریت صحیح منابع آب روستایی تکاب مورد انتظار کشاورزان و باغداران روستایی در منطقه می باشد به عنوان مثال دوره آبیاری و حقابه روستاهای ینگی کند و چراغتپه 22 روزه بوده که 4 روز مربوط به روستای ینگی کند و 16 روز مربوط به روستای چراغتپه می باشد و 2 روز کامل نیز بدون نگهداری و ایجاد منابع و امکانات نوین توزیع آب ، در مسیر، جاری می باشد این مساله به دلیل نبود امکانات و تاسیسات مهار و انتقال آب برای فعالیتهای کشاورزی اتفاق می افتد. عملکرد پایین محصولات کشاورزی و بالا بودن هزینه های حمل تولیدات کشاورزی و پایین بودن راندمان آبیاری و مکانیزاسیون و اتکاء کشاورزی به نزولات آسمانی یکی دیگر از تنگناهای بخش روستایی تکاب می باشد.

وضعیت اماکن عمومی روستاهای تکاب نشان می دهد، 96.6 درصد روستاها دارای مسجد می باشند از این تعداد مساجد 17 روستا نیاز به نوسازی دارد مسجد 4 روستا در دست احداث بوده و 63 روستا نیازمند تعمیرات داخلی سرویس بهداشتی و وضوخانه و آبدارخانه و غسالخانه می باشند 35 روستا فاقد خانه خادم و خانه عالم می باشند مساجد 14 روستا فاقد سیستم صوتی مناسب می باشند غالب مساجد روستاهای تکاب فاقد کتابخانه می باشند و مساجد 35 روستا نیازمند فرش می باشند.  98.9 درصد روستاهای تکاب دارای مدرسه می باشند در 19.5 درصد روستاها مدرسه راهنمایی وجود دارد و80.5 درصد روستاها مدرسه راهنمایی ندارد. و نیز تعداد 886 نفر در پایه راهنمایی مشغول به فعالیت هستند.غالب دبستانهای ابتدایی دولتی هستند و 4.6 درصد روستاها دبستان ندارند. همچنین تعداد 3027 نفر دانش آموز در پایه ابتدایی مشغول به فعالیت هستند. مدارس 6 روستا به علت فرسودگی و تخریب نیازمند نوسازی می باشد کلیه مدارس روستایی نیازمند تعمیر و تجهیز می باشند.  عدم وجود دبیرستان شبانه روزی دخترانه  و پسرانه در مراکز کانونی جمعیت و پایین بودن استاندارد اکثر فضاهای آموزشی روستاهای تکاب مشکلات آموزشی زیادی را برای دانش آموزان روستایی بوجود آورده است. در محدوده روستاهای آلاسقل، باشبرات، ترمکچی، کوسه پیری، دلدلبلاغی،چوپلو، گوی آغاج، مایین بلاغ، بلوز، ساری باغ، ساری قورخان، یهرلو ، خارخار حتی یک دبیرستان وجود ندارد.  به دلیل کمبود امکانات و عدم رسیدگی به مشکلات ، وضعیت و نیازهای آموزشی مدارس محروم روستاهای­شهرستان­تکاب، افزایش نرخ ترک تحصیل دانش آموزان روستایی، پایین بودن درصد باسوادی در میان جمعیت روستایی، پایین بودن پوشش تحصیلی جامعه روستایی خاصه در بین دختران ، مهاجرت بی­رویه اهالی و نیروهای­انسانی روستاهای­تکاب را موجب شده است. بنابراین در راستای انجام برنامه های پنجساله توسعه،

به منظور جلوگیری از افزایش نرخ ترک تحصیل دانش آموزان روستایی و افزایش کیفیت شاخصهای آموزشی مدارس ، توجه جدی به رفع نیازهای اساسی مدارس محروم روستاهای تکاب اعم از  نوسازی مدارس­فرسوده، تعمیر و تجهیز (سیستمهای­گرمایشی­و­سرمایشی،لوازم­مصرفی­و آزمایشگاهی­و کارگاهی، سرویسهای­ بهداشتی مناسب، محوطه سازی، سوخت، رنگ آمیزی،تجهیزات کتابخانه و ...)ضروری می باشد.  

 13.8 درصد روستاها دارای مرکز خرید ،غالبا از نوع تعاونی می باشند. 8 درصد روستاها دارای سالن ورزشی و 92 درصد  بدون سالن و امکانات ورزشی و رفاهی هستند. سالنهای ورزشی موجود روستاها فاقد امکانات سرمایشی و گرمایشی و جایگاه تماشاگر و رختکن و ... می باشند. در زمینه دسترسی به مراکز اداری تنها 32.2 درصد روستاها دارای وضعیت دسترسی مناسب می باشند عدم دسترسی نامناسب روستاییان به دلیل عدم امکانات زیربنایی یا دوری از بخش و مرکز شهر می باشند این مهم یکی از دلایل 18 روستا از روستاهای تکاب می باشد که متقاضی تغییر ساختار بخشی از بخش تخت سلیمان و بخش مرکزی به بخش جدید بوده اند.

در بحث موضوع جاده های روستایی  94.3 درصد روستاها دارای جاده بوده که از این میزان تنها 40 درصد جاده های روستایی آسفالته بوده که سهم روستاهای تکاب نسبت به میانگین استانی(48%) در سطح نازلی قراردارد. میزان جاده های خاکی روستایی 196 کیلومتر بوده و سایر جاده های روستایی آسفالته به علت تخریب شدن نیاز به ترمیم و بهسازی کامل دارند و علیرغم همجواری تکاب با استانهای کردستان،زنجان و آذربایجان غربی که یک مزیت محسوب می شود، نامطلوب بودن و پایین بودن درصد راههای روستایی دارای آسفالت و بهسازیها نسبت به متوسط استانی یکی از عوامل توسعه نیافتگی روستاهای تکاب می باشد. با توجه به کوهستانی بودن منطقه تکاب، برای افزایش ضریب ایمنی راههای روستایی و فرعی و کاهش سوانح رانندگی مسیر 25 روستا نیازمند گاردیل و مسیر 29 روستا نیازمند نصب تابلوهای راهنمایی و مسیر 11 روستا نیازمند خط کشی و مسیر 10 روستای کوهستانی نیز نیازمند نصب بهمنگیر و موانع ریزش کوه و سنگ می باشد نقاط حادثه خیز و پرتگاهها و پیچهای خطرناک راههای روستایی نیازمند اصلاح جدی و تعریض جاده  به صورت مناسب می باشند. 

 در زمینه گازرسانی به روستاها مشخص­گردید 18.4 درصد روستاهای تکاب به میزان 14 روستا دارای گاز طبیعی هستند که نسبت به میانگین استانی در سطح پایینی قراردارد  طرح گازرسانی به قریب 40  روستای تکاب تا پایان سال 97 در دست اجرا بوده و مطالعه گازرسانی به سایر روستاها به کلی انجام شده است که در فازهای بعدی عملیاتی خواهد شد.گازرسانی به روستاها نقش اساسی در افزایش کیفیت زندگی روستاییان خواهد داشت.  97.7 درصد روستاها دارای آب شرب و2.3 درصد روستاها بدون آب بوده و اکثریت روستاها نگران مشکل آب آشامیدنی به لحاظ سلامت آب و کمبود آب خاصه در فصل تابستان هستند. روستای بادخرید علیرغم نزدیکی به مرکز شهر  و دارا بودن واحدهای دامداری و تولید شیر، فاقد سیستم لوله کشی انتقال آب می باشد.  کل روستاهای تکاب دارای برق  می­باشند 5 روستا نیازمند نوسازی و تعویض سیستم کابل­کشی و نوسازی تیرهای برق مستهلک می باشند به علت اجرای طرح هادی در روستاهای تکاب 26 روستا نیازمند جابجایی تیرهای برق از وسط خیابانهای روستا بوده و نیز افت ولتاژ برق یکی دیگر از مشکلات برق رسانی در بخش روستایی می باشد.

11 روستای تکاب نیازمند تخصیص جایگاه یا عاملیت توزیع سوخت برای مصارف خانگی یا  ادوات کشاورزی می باشند به طوریکه غالب وسایط نقلیه کشاورزی برای سوختگیری به مراکز سوخت تکاب یا اوغولبیک مراجعه می نمایند که این امر علاوه بر خطرات جانی موجب افزایش استهلاک وسایط و تجهیزات کشاورزی و هزینه های دیگر برای روستاییان می شود. فاصله روستاهای دارای مشکل در این زمینه از نزدیکترین جایگاه بین 6 تا 35 کیلومتر می باشد.  داده های مربوط به دسترسی به اینترنت، پوشش تلویزیونی شبکه های دیجیتال ، تلفن ثابت و موبایل نشان می دهند، 46 درصد روستاها دارای دسترسی و 54 درصد فاقد دسترسی دیجیتال هستند. غالب روستاهای تکاب یک تا سه شبکه تلویزیون ملی را می توانند ببینند و نیز از روستاهای تکاب 21 مرکز اصلی یا تحت پوشش مرکز ثابت ارتباطی(کابل یا DLC) وجود دارند به لحاظ ارتباط از نوع فیبر، 20 مرکز ثابت، 37 روستا دارای سیستم GSM و 36 روستا دارای سیستم دوسر فیبر می باشند و به لحاظ دسترسی به سیستم اینترنت،3 مرکز اصلی WIFI وجود دارد و 37 روستا دارای پوشش دهی ADSL  می باشند. وضعیت پوشش دهی موبایل در 84 روستا یا مرکز به صورت رومینگ بوده و تنها در 20 روستا یا نقاط انتخابی پوشش دهی آنهم از نوع 2G وجود دارد.

  در این بررسی مشخص شد که غالب روستاهای تکاب فاقد شبکه فاضلاب بوده و در زمینه مدیریت پسماند روستایی تمامی روستاهای تکاب نیازمند تخصیص سطلهای زباله در مقیاس فراوان بوده و 14 روستا نیازمند تخصیص خودرو جمع آوری زباله و سایر امور عمرانی می باشند 5 روستا از روستاهای تکاب مشکل مکان یابی پسماند داشته به عنوان مثال عدم مدیریت و برنامه ریزی برای آماده سازی محل جمع آوری و دفن زباله در روستای احمد آباد به عنوان یک ایستگاه میانی ، مشکلات اساسی برای باغات و محیط زیست منطقه فراهم نموده است و یا تداوم شرایط جمع آوری غیر اصولی زباله تکاب(در آشغال دره سی) در روستای حاج بابا سفلی تهدید بسیار جدی برای سلامت زندگی مردم تکاب خصوصا مردم حاج بابا و پایداری محیط زیست بوده که به نظر می رسد باید به عنوان یک ضرورت اساسی با استفاده از سیستمهای نوین در زمینه بازیافت و حتی تولید انرژی از زباله ،نسبت به ساماندهی این مهم اقدام کرد و نیز تفکیک زباله های خشک و تر از مبدا نیازمند آموزش همگانی و فرهنگ سازی در این زمینه می باشد.

با توجه به خطرات وقوع سیلاب و تخریب روستاها، ترویج و حفظ بهداشت،ایمنی و حفظ محیط زیست ، ساخت دیوار ساحلی و لایروبی رودخانه ­های داخل روستاها ضروری می باشد 17 روستا از روستاهای تکاب نیازمند ساخت دیوارساحلی و کلیه روستاهای تکاب نیازمند احداث و کانال کشی آب کشاورزی و سیل بند و آبگیر بوده و 16 روستا نیز نیازمند احداث یا نوسازی و تعریض پل می باشند و رودخانه های 14 روستا نیازمند لایروبی و حفظ بهداشت و ایمنی رودخانه ها می باشند.  ساخت دیوار حائل در روستای حسن آباد در جاده اصلی تکاب تخت سلیمان به لحاظ حفظ امنیت تردد ضروری می باشد. خانه بهداشت محیطی ترین واحد روستاییِ ارائه خدمات در نظام شبکه های بهداشتی درمانی کشور است داده های مربوط به وضعیت بهداشتی روستاها نشان می دهد، 49.9 درصد روستاها دارای مرکز بهداشتی و 50.6 درصد روستاها فاقد مرکز بهداشتی یا خانه بهداشت بوده که به صورت اقماری خدمات دهی می شوند که اکثرا به دلیل نداشتن امکانات مناسب و غیربومی بودن بهورزان و تعطیلی خانه های بهداشت روستایی به دلیل پایان یافتن تایم اداری در مراکزی که دارای نیروهای غیربومی هستند، نارضایتی نیازمندان را بوجود می­آورد. استفاده از نیروهای بومی به دلیل آشنایی با آداب و رسوم و باورها و اعتقادات مردم در روستاها موجب امکان برقراری ارتباطات بیشتر و خدمات دهی بهتر خانه های بهداشت روستایی خواهد بود.  با توجه به جدول توزیع فراوانی مربوط به وضعیت بهورزان ، تنها 46 درصد روستاها دارای بهورز می باشند وضعیت خدمات دهی مراکز و خانه های بهداشت روستاها به گونه ای است که، 26.4 درصد مردم در روستاها خدمات دهی را ضعیف، 20.7 درصد خدمات دهی را متوسط و 52.9 درصد خدمات دهی را قابل قبول عنوان کرده اند و حتی کمبود تختهای بیمارستانی، پزشک متخصص و کادر پرستاری کافی در تکاب بیماران روستایی را جهت معالجه و درمان راهی سایر استانها می نماید. طرح هادی در 4/41 درصد روستاهای­تکاب اصلا اجرایی نشده­است. تنها در 26 درصد روستاهای تکاب، بالای 50 درصد(نه به طور کامل) و در 32 درصد روستاهای­تکاب، این طرح زیر 50 درصد اجراشده است.  به عبارت دیگر طرح هادی در 40 روستا اصلا اجرا نشده است و در 12 روستا بین 10 تا 20 درصد و در 20 روستا بین 30 تا 40 درصد و در 12 روستا بین 50 تا 60 درصد و در 4 روستا بین 70 تا 80 درصد اجرا شده است و در هیچ روستایی این طرح به طور کامل عملیاتی نشده است. علیرغم اینکه طرح هادی نزدیک به 30 سال است در کشور اجرا می شود متاسفانه اجرای این طرح ظرف چند سال اخیر به طور جدی در دستورکار مسئولان اجرایی شهرستان تکاب قرارگرفته است. ماده 26 بخش پنجم برنامه ششم توسعه اجرای طرح هادی در روستاها را مورد تاکید قرارداده است.

در موضوع معادن و صنایع تبدیلی وابسته به معادن در روستاهای شهرستان تکاب، تعداد 31 معدن فعال گزارش گردید. 58.6 درصد روستاها بدون معدن،  2.2درصد روستاها دارای معدن طلا، و44.4 درصد بقیه روستاها دارای معادن سنگ تراورتن، مرمر،گچ، کائولین، آهن، و گرانیت و ... می باشند.در زمینه صنایع تبدیلی وابسته به معادن تعداد 12 معدن دارای کارگاه یا کارخانه برش یا کارخانه تولید و فرآوری می باشند که از معادن سنگ و طلا می باشد. این معادن طی سالهای 1379 تا 1393 به تاسیس رسیده اند. تعداد 926 نفر از کارگران روستاها در این معادن مشغول به فعالیت هستند. عدم امنیت شغلی ، قراردادهای ماهانه و فصلی بودن قرارد کارگران در برخی از معادن از مشکلات عمده کارگران معادن عنوان شده است. به لحاظ شیوه گذراندن  اوقات فراغت و بیکاری جوانان و نوجوانان روستایی، 8 درصد افراد به فعالیتهای ورزشی و 92 درصد به فعالیت های غیرورزشی و بازی های محلی روآورده اند. بررسی وضعیت اعتیاد نشان داد تعداد 660 نفر معتاد یا دارای گرایش به سمت مواد مخدر و تعداد یک مرکز بازپروری در روستاهای شهرستان تکاب وجود دارد. آمار متناقضی از وضعیت افراد معتاد در روستاها بدست آمد که نیازمند بررسی جامع و جداگانه ای می باشد. میزان رضایت از مسئولان دستگاههای اجرایی، نمایندگان قبلی مجلس شورای اسلامی، اعضای شورای اسلامی روستاها و دهیاران در تلاش برای حل مشکلات مردم روستاها در چارچوب قوانین جاری، موضوع دیگری بود که بررسی شد و اطلاعات آن به صورت محرمانه ارائه شده است.  

نتیجه گیری و پیشنهادات:

 به دلیل کمبود تاسیسات زیربنایی­وخدماتی و عدم رسیدگی به وضعیت و نیازهای آموزشی، بهداشتی، عمرانی روستاهای­شهرستان­تکاب و عدم حمایت جدی از روستاییان فعال در بخشهای کشاورزی و دامداری، مهاجرت بی­رویه اهالی و نیروهای­انسانی روستاهای­تکاب را موجب شده است. علاوه بر مساله تخریب و تخلیه روستاها به دلایل فوق، عدم اجرای طرحهای هادی به طور کامل و وجود بافتهای فرسوده در مقیاس وسیع و محدودیتهای ناشی از آنها جهت ارائه خدمات و عدم رسیدگی در این زمینه نیز مزید بر علت شده است. 1- تکمیل کانالها و شبکه های آبیاری و زهکشی اراضی پشت سد گوگردچی 2- ایجاد زیرساختهای گردشگری ، توسعه و بهره برداری از آنها در (تخت سلیمان، زندان تخت سلیمان، زندان برنجه، زندان نبی کندی، آبشار قینرجه ، آبسرد یارعزیز، ساری قورخان، چمن چملی، آبگرم احمدآباد، کوه بلقیس و سواحل سد گوگردچی و ... ) 3- ایجاد صنایع تبدیلی کشاورزی و دامداری و مواد معدنی 4- توسعه مراکز بهداشتی درمانی شبانه روزی و ایجاد پایگاههای اورژانس روستایی 5- مدرنیزه نمودن سیستم دفع و بازیافت پسماندهای روستایی 6- افزایش و ارتقاء سطح مهارت و تخصص نیروی کار روستایی در بخش کشاورزی و دامداری 7- افزایش و ارتقاء سطح زیرساختهای اداری،آموزشی، شبکه های ارتباطی و عملکردهای اداری بخشهای تخت سلیمان و مرکزی 8- نوسازی سیستم شبکه آب شرب و نوسازی شبکه فشارضعیف برق در مناطق روستایی تکاب و رفع مشکلات ناشی از آنها در افزایش تلفات انرژی 9- کاهش توازی در فعالیتهای دستگاههای اجرایی در بخش روستایی تکاب 10- پوشش ضعف و کم تجربگی اعضاء شورای اسلامی و دهیاران در امور توسعه روستایی و اجتماعی و 11- افزایش تحقیقات بنیادی و کاربردی  برای توسعه کمی و کیفی روستاهای تکاب پیشنهاد می گردد. توسعه روستایی نیازمند فروپاشی بسیاری از ایده ها،باورها و تصورات حاکم بر این موضوع است حل موانع توسعه روستایی در گرو تمرکز زدایی، تشویق و حمایت از تنوع و تاکید بر انسانها نه اشیاء و نیز اولویت بخشی به روستاییان در فرآیند پروژه های توسعه ای است. ماده 27 قانون برنامه ششم بیان می­دارد که سالانه باید به میزان 5 درصد شاخصهای برخورداری روستاها اعم از راه آسفالته، گازرسانی ، پوششهای اینترنت و شبکه تلفن همراه و داشتن دهیار و اعضای شورای اسلامی و ... افزایش یابد این مهم فرصت مناسبی برای جذب سرمایه گذاریها و توسعه روستاهای تکاب خصوصا در بخش زیربنایی می باشد. در برنامه های اول و دوم توسعه توجهی مستقل به توسعه روستایی نشده و سرفصل جداگانه ای بدان اختصاص نیافته بود در برنامه سوم با درک بیشتر واقعیتهای جامعه روستایی ماده ای تحت عنوان عمران و توسعه روستایی به تصویب رسید و در برنامه چهارم در ماده 155 سند فرابخشی توسعه روستایی به تصویب رسید. در33  درصد برنامه پنجم توسعه به عمران و آبادی روستاها  توجه شده بود. و موضوعات اقتصادی و مدیریتی روستاها هرکدام 17 درصد ، مسائل اجتماعی 13 درصد و مسائل فرهنگی و بهداشتی روستاها 15 درصد و بحث آموزش بخش روستایی تنها دو درصد برنامه پنجم را به خود اختصاص داده بود. اکنون که برنامه ششم توسعه آغاز شده است اینکه میزان تحقق برنامه پنجم و برنامه های قبلی برای توسعه روستایی و اثر بخشی هر یک از موضوعات مذکور در بالا برای برون رفت روستاها از مشکلات اساسی چقدر بوده است نیازمند پاسخگویی مسئولان و نیز تحقیق و بررسی جداگانه ای می باشد که در این مجال نمی گنجد. امید است در برنامه ششم توسعه دستور اکید مقام معظم رهبری(مدظله) مبنی بر توجه جدی به توسعه روستایی و تثبیت جمعیت روستاها  و بازگردانی روستاها به ایفای نقش تولید و ارزش آفرینی و ارائه خدمات بهتر و بیشتر به آنان و جلوگیری از مهاجرتهای بی رویه با اتخاذ سیاستهای درست اجرایی و محقق گردد.

در پایان از جناب آقای دکتر همایون هاشمی، نماینده محترم مردم در مجلس شورای اسلامی که تمهیدات انجام این تحقیق ارزنده میدانی را فراهم نمودند سپاسگزاری می نماید. از همراهی و همدلی دوستان بزرگوار سرکار خانم موسوی  و آقایان هادی نوری،حسن احمدی، فرهاد باسامی ،احمد احمدی،مسعود رودی ،عطاءالله قادری،محمد راضی که اینجانب را در شناسایی مشکلات روستاهای تکاب یاری نمودند صمیمانه کمال تشکر را دارد .

 محمود احمدي كارشناس ارشد مديريت اختصاصي ماهنامه تكاب